Angst om te zakken? Doe een faalangstexamen!

Sommige leerlingen ervaren dit als zo'n belangrijke tijd dat spanning omslaat in de angst voor het examen. Sommigen noemen dit examenvrees, anderen noemen het faalangst. De angst het tentamen niet te halen, de antwoorden niet meer te weten, of de antwoorden niet volledig meer te kunnen opschrijven beheerst dan het leven van de leerling.

Een beetje spanning is goed. Het zet je aan tot een betere prestatie, je kunt je beter concentreren en je bent alert. Vaak zul je merken dat tijdens het examen alle spanning van je afvalt en dat je redelijk ontspannen de vragen kunt beantwoorden, ook al weet je niet alle antwoorden exact.

De spanning wordt pas negatief als je meer gaat piekeren. Als je uit angst voor slechte resultaten te lang in je boeken zit, omdat je bang bent dat je nog niet alles weet. Als je krampachtig probeert alles uit je hoofd te leren, omdat je niet meer kunt onderscheiden wat belangrijk is en wat niet. Met andere woorden, wat je moet begrijpen en wat je exact moet kunnen opsommen zijn niet meer duidelijk.

Als je last hebt van faalangst dan gebeurt er van alles in je lichaam. Je hartslag en je ademhaling versnelt, je gaat zweten, je bent gauw afgeleid, je spieren zijn gespannen, je hebt het veel te koud hebben of juist te warm.

Je gedachten gaan alle kanten op, maar je kunt je niet concentreren op de stof. Kenmerkend is dat je dit vooral hebt bij bepaalde examenonderdelen. Niet alle onderdelen vind je moeilijk. Soms kan ook de druk die je ouders of een specifieke leraar op je uitoefenen een averechtse werking hebben. Ze hebben je (onbewust) het gevoel gegeven dat je het toch niet kan, of ze zijn zo verzekerd van je succes, terwijl jij twijfelt en je wilt ze niet teleurstellen.

Twee reacties kunnen voorkomen. Je kunt het examen dat je moet doen gaan uitstellen, omdat je het toch niet kan en omdat je niet weet waar je moet beginnen, of je kunt als een bezetene in de boeken duiken en er te vroeg aan beginnen en te lang mee door gaan. Psychologen noemen dit het vecht-of-vluchtgedrag. De één vlucht voor alles en meldt zich ziek, de ander werkt te hard.

Beide zijn in dit geval niet goed. Zodra je ook bang wordt om angstig te worden, bijvoorbeeld omdat je wel eens een black-out hebt gehad en die niet nog een keer wilt.

Bereid je goed voor. Zorg dat je de grote lijnen voor ogen hebt als je met de lessen bezig bent. De laatste week voor het examen is de oefenweek. Daarin oefen je of je alle stof beheerst. Begin niet pas met extra lessen op de laatste dagen.

Zorg dat je rustig en gestaag de stof meester wordt. Als je alle lessen goed bij houdt, zonder vooruit te werken, dan kun je op een ontspannen manier de lessen volgen, relevante vragen stellen. Je zult merken dat je in de laatste week de stof alleen nog maar hoeft te herhalen en dat je veel al weet.

Zorg ervoor dat je genoeg slaap krijgt. Ga niet de avond voor het theorieexamen nog lopen stampen. De kans is groot dat je dat allemaal weer vergeten bent, als je oververmoeid je bed uitkomt.

Als je tijdens de lessen merkt dat je de stof niet begrijpt, probeer daar dan tijdig iets aan te doen. Stel vragen aan de instructeur. Extra rijles kan wonderen doen. Soms helpt het als de instructeur de stof nogmaals uitlegt.

Voel je je nog steeds gespannen als je bij het CBR zit? Bedenk dan dat dit een positieve spanning is die iedereen ervaart. Het betekent niet dat je de stof niet beheerst of dat je allemaal stomme fouten gaat maken. Je lichaam bereidt zich alleen voor op een belangrijke gebeurtenis.

Het CBR heeft sinds maart 2009 speciale faalanstexamens voor leerlingen die tegen het praktijkexamen opzien. Dit examen duurt langer maar geeft je de mogelijkheid om tussen de examens een time-out te vragen. Ook wordt er meer tijd voor je genomen om je op je gemak te stellen.